Bộ Công an vừa đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng nhằm siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên không gian mạng và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể trong quá trình cung ứng khi góp ý xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi. Những đề xuất này hướng tới việc kiểm soát toàn diện từ khâu sản xuất đến phân phối trên các nền tảng kỹ thuật số.
Thông tin từ tài liệu thẩm định hồ sơ chính sách Luật An toàn thực phẩm do Bộ Tư pháp công bố cho thấy, Bộ Công an đánh giá dự thảo hiện tại mới chỉ tập trung quản lý hoạt động quảng cáo trực tuyến. Trong khi đó, thực tế kiểm soát thị trường cho thấy các đối tượng vi phạm đang dịch chuyển mạnh mẽ sang việc tiêu thụ thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng thông qua các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội như Facebook hay TikTok. Để khắc phục khoảng trống pháp lý này, Bộ Công an đề nghị bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm của các đơn vị cung cấp nền tảng.
Theo đề xuất, các nền tảng trực tuyến phải thực hiện việc xác thực danh tính người bán, lưu trữ toàn bộ dữ liệu giao dịch và cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý nhà nước khi có yêu cầu phục vụ công tác thanh tra, điều tra. Các đơn vị này cũng phải gỡ bỏ ngay lập tức những sản phẩm bị cơ quan chức năng cảnh báo hoặc xác định có vi phạm về an toàn thực phẩm. Bộ Công an nhấn mạnh sự cần thiết của một cơ chế ràng buộc trách nhiệm pháp lý đối với đơn vị vận hành nền tảng, thay vì chỉ tập trung xử phạt người bán sau khi hành vi vi phạm đã xảy ra và gây hậu quả.
Ảnh minh họa
Tiếp thu các ý kiến đóng góp, Bộ Y tế khẳng định sẽ bổ sung quy định về trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử vào dự thảo luật. Cơ quan quản lý nền tảng sẽ bị bắt buộc xây dựng cơ chế kiểm duyệt nội dung, yêu cầu người bán cung cấp và công khai các giấy tờ pháp lý của sản phẩm. Cơ quan soạn thảo cũng định hướng áp dụng trách nhiệm liên đới đối với nền tảng trực tuyến trong trường hợp đơn vị này không thực hiện các biện pháp kiểm duyệt cần thiết, dẫn đến sự cố mất an toàn thực phẩm và trực tiếp gây thiệt hại cho người tiêu dùng.
Bên cạnh việc quản lý không gian trực tuyến, Bộ Công an đề xuất tăng cường các biện pháp chế tài đối với toàn bộ quá trình sản xuất và cung ứng thực phẩm. Cơ quan này kiến nghị bổ sung tiêu chí xác định hành vi vi phạm an toàn thực phẩm ở mức độ nguy hiểm để làm căn cứ xử lý hình sự. Cụ thể, hành vi cố ý sử dụng chất cấm hoặc chất độc hại trong sản xuất thực phẩm cần bị xử lý nghiêm khắc ngay cả khi chưa gây ra thiệt hại thực tế trên cơ thể người sử dụng. Toàn bộ các đơn vị tham gia vào quy trình cung ứng thực phẩm phải áp dụng hệ thống lưu trữ dữ liệu số, có khả năng kết nối trực tiếp với trung tâm dữ liệu quốc gia để phục vụ công tác giám sát và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Bộ Công an cũng đề nghị xây dựng cơ chế khen thưởng đối với cá nhân phát hiện và tố giác vi phạm, đồng thời áp dụng hình thức xử phạt hành chính tính theo tỷ lệ doanh thu của doanh nghiệp vi phạm nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Các cơ sở sản xuất kinh doanh bị yêu cầu phải có kế hoạch phòng ngừa rủi ro lây nhiễm độc hại có chủ đích và chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng sản phẩm phân phối ra thị trường. Đối với nhóm đề xuất này, đại diện Bộ Y tế cho biết tổ soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu và xem xét kỹ lưỡng để hoàn thiện dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi trong thời gian tới.