Theo báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), việc cho vay hỗ trợ học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn đạt tổng doanh số 92.532 tỷ đồng với hơn 4 triệu lượt.
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh sinh viên. Quyết định này thay thế Quyết định 157/2007/QĐ-TTg về tín dụng đối với học sinh sinh viên được sửa đổi bổ sung tại Quyết định 05/2022/QĐ-TTg.
Mức học phí và mức sinh hoạt phí tăng, Bộ Tài chính đề xuất tăng mức cho vay hỗ trợ. Ảnh: Hoàng Huy
Hơn 4 triệu lượt học sinh sinh viên được hỗ trợ
Theo báo cáo của NHCSXH, sau 19 năm triển khai chính sách tín dụng này, NHCSXH đã thực hiện hỗ trợ hơn 4 triệu lượt học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, yên tâm học tập, góp phần giảm tỷ lệ bỏ học, nâng cao trình độ dân trí; chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước, góp phần thực hiện công tác giảm nghèo và bình đẳng trong giáo dục.
Tổng doanh số cho vay đến ngày 31/5/2026 đạt 92.532 tỷ đồng, doanh số cho vay bình quân là 4.870 tỷ đồng/năm. Dư nợ đến ngày 31/5/2026 là 24.475 tỷ đồng với 355.805 hộ gia đình còn dư nợ.
Chất lượng tín dụng của chương trình tương đối hiệu quả, đến 31/5/2026, nợ quá hạn của chương trình là 64,9 tỷ đồng chỉ chiếm 0,27% tổng dư nợ của chương trình; nợ khoanh là 36,4 tỷ đồng, chỉ chiếm tỷ lệ 0,15% tổng dư nợ của chương trình.
Chính sách tín dụng đối với học sinh, sinh viên được đánh giá là chính sách có ý nghĩa cả về kinh tế, chính trị và xã hội, hợp lòng dân, tạo được sự đồng thuận cao; có tính nhân văn sâu sắc.
Tuy nhiên, thực tiễn thi hành bộc lộ một số tồn tại, hạn chế. Hiện nay so với năm 2022 – thời điểm Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 05/2022/QĐ-TTg điều chỉnh mức cho vay tối đa lên 4 triệu đồng/tháng, mức học phí và mức sinh hoạt phí đã có nhiều thay đổi lớn, tăng cao so với năm 2022.
Bộ Tài chính ước tính chi phí sinh hoạt và học phí của học sinh sinh viên tối đa khoảng hơn 13 triệu đồng/tháng. Với mức hỗ trợ khoảng 60% chi phí sinh hoạt và học phí, Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh mức vay từ 4 triệu lên 8 triệu đồng/tháng.
Đối với từng trường hợp cụ thể, NHCSXH sẽ căn cứ vào học phí từng trường, sinh hoạt phí theo từng địa bàn để điều chỉnh mức cho vay, báo cáo Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, điều chỉnh.
Về lãi suất, Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ áp dụng mức lãi suất bằng lãi suất cho vay đối với hộ nghèo tại Quyết định 2553/QĐ-TTG là 0,52%/tháng, tương đương 6,24%/năm.
Về phương thức cho vay, Bộ Tài chính đề xuất NHCSXH cho vay thông qua hộ gia đình. Trường hợp hộ gia đình không còn thành viên nào đủ 18 tuổi trở lên hoặc không còn thành viên nào có khả năng lao động, hoặc không có năng lực hành vi dân sự hoặc mất tích thì học sinh sinh viên trực tiếp đứng tên.
Thắt chặt xác nhận biến động
Về đối tượng cho vay, hiện còn có đối tượng là học sinh, sinh viên có hoàn cảnh gia đình khó khăn do có cha hoặc mẹ hoặc cả cha và mẹ mất năng lực hành vi dân sự, mất tích nhưng chưa được tiếp cận chính sách tín dụng ưu đãi này. Do đó, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung đối tượng này được vay vốn.
Dự thảo Quyết định đề xuất thắt chặt xác nhận biến động như các trường học hàng năm thông báo các trường hợp thôi học theo yêu cầu của NHCSXH.
Đối với học sinh sinh viên gặp khó khăn tài chính đột xuất (do tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh), hàng năm, UBND cấp xã xác nhận hàng năm thay vì một lần như trước đây nhằm tránh trường hợp trục lợi chính sách.
Tương tự, với các học sinh sinh viên không còn cha mẹ, còn cha hoặc mẹ hoặc còn cả cha và mẹ nhưng không có khả năng lao động, mất năng lực hành vi dân sự hoặc mất tích, UBND cấp xã thực hiện xác nhận hàng năm.
Dự thảo Quyết định bãi bỏ quy định cũ nhà trường phải xác nhận học sinh sinh viên “không bị xử phạt hành chính về các hành vi cờ bạc, nghiện hút, trộm cắp, buôn lậu” do vượt quá khả năng kiểm chứng của nhà trường.
Tuy nhiên, từ năm thứ 2 trở đi, học sinh sinh viên phải có xác nhận hằng năm của cơ sở đào tạo về việc đang theo học theo mẫu quy định thống nhất trên toàn quốc.