Ngày 30/10, tại Hà Nội, phô mai Asiago PDO của Italy và các sản phẩm thịt nguội Pháp được giới thiệu trong chương trình quảng bá thực phẩm châu Âu. Phô mai Asiago PDO và Thịt nguội Pháp là biểu tượng cho nghệ thuật sống châu Âu hàng thế kỷ, một lối sống đề cao sự sẻ chia, gắn kết và những niềm vui dung dị. Đây là những tinh hoa ẩm thực được tạo ra bằng sự sáng tạo và chuyên môn bậc thầy. Mỗi sản phẩm đều mang một cá tính độc đáo, phản ánh rõ nét môi trường tự nhiên, lịch sử và khí hậu nơi nó ra đời.
Với phô mai Asiago, chữ PDO (Protected Designation of Origin – Chỉ dẫn xuất xứ được bảo hộ) không đơn thuần là dấu hiệu nhận diện trên bao bì. Đây là tên gọi gắn với một khu vực địa lý xác định của Italy, cùng những yêu cầu nghiêm ngặt về nguyên liệu và quy trình sản xuất. Chỉ sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn đã đăng ký mới được sử dụng tên gọi Asiago PDO.
Bà Lisa Chilese, đại diện Hiệp hội Bảo vệ phô mai Asiago, giới thiệu về hệ thống sản xuất và kiểm soát chất lượng của sản phẩm.
Tại chương trình, bà Lisa Chilese, đại diện Hiệp hội Bảo vệ phô mai Asiago, giới thiệu về hệ thống sản xuất và kiểm soát chất lượng của sản phẩm. Theo thông tin được công bố, chuỗi sản xuất có 37 nhà sản xuất và 6 cơ sở ủ phô mai. Các công đoạn được kiểm soát nhằm bảo đảm sản phẩm giữ đúng những đặc tính đã làm nên danh tiếng của Asiago, đồng thời cho phép truy xuất nguồn gốc.
Asiago có hai dòng sản phẩm chính là Fresco và Stagionato. Asiago Fresco có thời gian ủ ngắn, kết cấu mềm và vị dịu. Trong khi đó, Asiago Stagionato được ủ lâu hơn, có kết cấu chắc và hương vị đậm hơn. Sự khác biệt này bắt nguồn từ cách lựa chọn nguyên liệu và thời gian ủ theo từng quy chuẩn sản xuất.
Điều đáng chú ý là tên gọi Asiago không thể được sử dụng tùy ý cho những sản phẩm có cách làm hoặc hương vị tương tự. Việc bảo hộ PDO xác định rõ phạm vi địa lý và các điều kiện sản xuất, qua đó bảo vệ quyền lợi của những nhà sản xuất tuân thủ quy định. Người tiêu dùng cũng có cơ sở để nhận biết sản phẩm có nguồn gốc xác thực, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc thông tin quảng cáo.
Cùng với phô mai Italy, chương trình giới thiệu các sản phẩm thịt nguội Pháp (charcuterie), một ngành hàng có lịch sử lâu đời và nhiều phương thức chế biến đặc trưng. Tùy từng sản phẩm, thịt có thể được ướp muối, làm khô, hun khói hoặc chế biến bằng nhiệt. Những phương pháp này tạo nên sự đa dạng về hương vị, kết cấu và cách sử dụng trong ẩm thực Pháp.
Đại diện Liên đoàn các doanh nghiệp thịt nguội và thực phẩm chế biến Pháp (FICT) cũng giới thiệu về truyền thống sản xuất và hệ thống sản phẩm của ngành hàng. Trong số các sản phẩm thịt nguội Pháp, một số tên gọi được bảo hộ theo PDO hoặc PGI (Protected Geographical Indication – Chỉ dẫn địa lý được bảo hộ). Nếu PDO yêu cầu mối liên hệ chặt chẽ giữa sản phẩm với vùng địa lý, trong đó các công đoạn theo quy định phải được thực hiện tại khu vực này, thì PGI yêu cầu ít nhất một công đoạn sản xuất, chế biến hoặc chuẩn bị diễn ra tại vùng địa lý được xác định.
Hai hình thức bảo hộ có phạm vi và điều kiện khác nhau, nhưng cùng hướng tới việc ngăn chặn sử dụng sai tên gọi, bảo vệ danh tiếng của sản phẩm và quyền lợi của những cơ sở sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn. Với các ngành hàng có lịch sử lâu đời như phô mai và thịt nguội, đây là vấn đề gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh chứ không chỉ nằm trên giấy chứng nhận.
Mỗi miếng là một tầng hương vị – từ béo ngậy của phô mai đến đậm đà của thịt nguội.
Chương trình tại Hà Nội nằm trong khuôn khổ chiến dịch “Châu Âu, Mời Bạn Nha” (Europe, Be My Guest), thuộc dự án Pass2EU, với sự tham gia của Hiệp hội Bảo vệ phô mai Asiago và FICT. Thông qua hoạt động giới thiệu sản phẩm, trình bày cách kết hợp thực phẩm và thưởng thức trực tiếp, chương trình hướng tới việc đưa các sản phẩm châu Âu đến gần hơn với người tiêu dùng tại Việt Nam và một số thị trường châu Á.
Với Việt Nam, câu chuyện từ Asiago PDO và các sản phẩm thịt nguội Pháp có thể gợi ra một vấn đề đáng quan tâm: đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý hay nhãn hiệu mới là bước khởi đầu. Sau khi được bảo hộ, tên gọi cần được quản lý và sử dụng đúng quy định; chất lượng sản phẩm phải được duy trì, còn những hành vi sử dụng trái phép cần được phát hiện và xử lý. Nếu thiếu những công việc này, danh tiếng được gây dựng qua nhiều năm có thể bị ảnh hưởng.
Nhiều đặc sản Việt Nam đã có chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận hoặc nhãn hiệu tập thể. Tuy nhiên, để những tên gọi ấy thực sự trở thành lợi thế trên thị trường, các địa phương, hiệp hội và người sản xuất cần cùng tham gia quản lý chất lượng, kiểm soát nguồn gốc và bảo vệ quyền sử dụng. Câu chuyện của Asiago cho thấy, giá trị của một tên gọi đặc sản được tạo dựng từ chính sự nhất quán trong sản xuất và cách cộng đồng gìn giữ những tiêu chuẩn đã làm nên danh tiếng của sản phẩm.